ΕΔΡΑ e-learning

Τρίτη, 28 Μαΐου 2013 20:22

Συναισθήματα γονέων ενός παιδιού με αυτισμό/διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή

Γράφτηκε από την 

Οι ανάγκες και τα προβλήματα των γονέων ποικίλουν ανάλογα τη μορφή του οικογενειακού συστήματος. Η κοινωνική και οικονομική κατάσταση της οικογένειας, η προσωπικότητα των γονέων και οι μεταξύ τους σχέσεις, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του παιδιού, οι προσδοκίες που είχαν οι γονείς από το παιδί και η ικανότητα τους να τις προσαρμόσουν με τρόπο ρεαλιστικό στα σημερινά δεδομένα, ο τρόπος ζωής και η γενικής τους φιλοσοφία είναι κάποιοι από τους παράγοντες που επηρεάζουν την παρούσα κατάσταση και τα προβλήματα που τυχόν υπάρχουν στην κάθε οικογένεια (Κρουσταλλάκης, 2003).

 

Η καθημερινή εμπειρία αλλά και η έρευνα σκιαγραφούν μια σειρά συναισθημάτων που είναι δυνατόν να βιώσουν οι γονείς, ιδίως τον πρώτο καιρό, μετά τη διάγνωση του παιδιού τους. Πολύ συχνά στη συνείδηση των γονέων εγκαθίσταται ένας κύκλος συναισθημάτων, που σε ορισμένες περιπτώσεις αγγίζει ακόμα και τα όρια του παθολογικού. Ο κύκλος αυτός περιλαμβάνει την εξής διαδοχή συναισθηματικών αντιδράσεων: ψυχικός πόνος à πένθος à φόβος à αγωνία à οργή à επανάσταση à ενοχή à ηρεμία (Κρουσταλλάκης, 2003).

Πιο αναλυτικά, οι γονείς βιώνουν τα εξής συναισθήματα:

  • Πένθος, θλίψη. Αυτό είναι το αρχικό συναίσθημα που βιώνουν οι γονείς όταν ανακαλύπτουν ότι έχουν ένα παιδί με αυτισμό ή Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές (ΔΑΔ). Οφείλεται συνήθως στην έλλειψη βοήθειας αλλά και κατανόησης που αντιμετωπίζουν οι γονείς από το στενό και ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον (Γενά, 2002).
  • Οργή, θυμός αγανάκτηση. Τα συναισθήματα αυτά μπορεί να στρέφονται εναντίον της κοινωνίας, των ειδικών, του φιλικού περιβάλλοντος, αλλά ακόμα και από τον ένα γονέα προς τον άλλον ή ακόμα και προς τον Θεό (Κρουσταλλάκης, 2003).
  • Φόβος. Ο φόβος, η αγωνία, η αβεβαιότητα, προέρχονται από το άγχος των γονέων για το πώς θα εξελιχθεί το παιδί τους, για το αν θα υπάρξουν οι κατάλληλες υπηρεσίες στήριξης για το παιδί και την οικογένεια (Γενά, 2002).

Οι γονείς επίσης, έχουν φοβίες για τις πιθανότητες προόδου του παιδιού, έχουν να αντιμετωπίσουν το κοινωνικό στιγματισμό και αποκλεισμό που συνήθως συνοδεύει ένα παιδί με αναπτυξιακές διαταραχές (Ντίνας).

  • Ενοχή. Οι ενοχές οφείλονται στις ανεξέλεγκτες «βιολογικές αντιδράσεις», οι οποίες προκαλούνται από την αναπηρία του παιδιού τους, στρεφόμενοι προς τον εαυτό τους και κατηγορώντας τον (Γενά, 2002). Βιώνουν συναισθήματα ενοχής, επειδή νοιώθουν υπεύθυνοι για την κατάσταση του παιδιού ή γιατί απορρίπτουν ή υπερπροστατεύουν το παιδί και συναισθήματα απόγνωσης με ενοχή μαζί επειδή νοιώθουν ανίκανοι να αναθρέψουν, να εκπαιδεύσουν και να προστατέψουν το παιδί (Κρουσταλλάκης, 2003).
  •  Άγχος. Οι γονείς παιδιού με αυτισμό αντιμετωπίζουν από κοινού κάποιους αγχογόνους παράγοντες, οι οποίοι σχετίζονται με τις ιδιόρρυθμες αντιδράσεις που χαρακτηρίζουν τα παιδιά αυτά, όπως σοβαρά προβλήματα συμπεριφοράς, δυσπροσαρμοστικότητα στις αλλαγές και εκρήξεις θυμού σε δημόσιους χώρους

( Γενά, 2002). Αγχογόνοι παράγοντες μπορεί να είναι τα προβλήματα συμπεριφοράς, τα ελλείμματα ακαδημαϊκών ικανοτήτων του παιδιού αλλά και τα ελλείμματα στην αυτοεξυπηρέτηση, την επικοινωνία, τις κοινωνικές ικανότητες και τις ικανότητες αναψυχής και αναδημιουργίας (Ντίνας). Οι γονείς παιδιών με ΔΑΔ, ακόμη και σε σύγκριση με γονείς παιδιών άλλων διαταραχών, εμφανίζουν πολύ υψηλότερα επίπεδα άγχους (Γενά, 2002). Το άγχος συνήθως εντείνεται όταν το παιδί μεγαλώνει, γίνεται έφηβος ή ενήλικας, όπου αγωνιούν για το αβέβαιο μέλλον του (Κρουσταλλάκης, 2003). Συγκρίνοντας γονείς που είχαν παιδιά με αυτισμό με γονείς παιδιών χωρίς αυτισμό βρέθηκαν πολύ υψηλότερα επίπεδα άγχους στις οικογένειες των πρώτων (Sivberg, 2002; Montes, Halterman, 2007) .

Οι γονείς χρησιμοποιούν τους εξής μηχανισμούς άμυνας για να αντιμετωπίσουν τα συναισθήματα που νοιώθουν :

  1. Συναισθηματικός πόνος, φόβος και σιωπή. Η επαφή των γονέων με το παιδί τους που έχει διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή, ιδιαίτερα σε ένα αρχικό στάδιο, δημιουργεί αισθήματα ψυχικού άλγους και φόβου. Ο φόβος προέρχεται από τον άγνωστο κόσμο του προβλήματος που αντιμετωπίζει το παιδί και εκφράζεται συνήθως με σιωπή και φυγή. Οι γονείς βιώνουν εσωτερικό απόκρυφο πένθος, συναισθήματα θλίψης ανάμεικτα μερικές φορές με οργή, γιατί δεν ήλθε το παιδί που προσδοκούσαν   (Κρουσταλλάκης, 2003). Η σιωπή είναι συνήθως ο πρώτος μηχανισμός άμυνας που χρησιμοποιούν οι γονείς.
  2. Ενοχή και κοινωνική απομόνωση. Ο αμυντικός τρόπος της υποχώρησης και της κοινωνικής απομόνωσης των γονέων είναι μία συνήθης συμπεριφορά προσαρμογής σε καταστάσεις ψυχικού άλγους. Πρόκειται για μία φυσική ανθρώπινη αντίδραση σε κάθε μορφή πόνου. Η αμυντική αυτή αντίδραση των γονέων σχετίζεται άμεσα με το συναίσθημα ενοχής που τους βαραίνει για το πρόβλημα του παιδιού τους. Έτσι, σε μία πρώτη φάση η υποχώρηση και η μόνωση τους προστατεύει επιφανειακά από τις γενικότερες πιέσεις μιας σιωπηρής επιθετικότητας που βιώνουν (Κρουσταλλάκης, 2003).
  3. Άρνηση του προβλήματος του παιδιού. Σύμφωνα με τις απόψεις των ειδικών, η άρνηση του προβλήματος είναι μία φυσική υποχρεωτική βαθμίδα αντίδρασης της κατάστασης (Κρουσταλλάκης, 2003). Πολλοί γονείς αρχικά προσπαθούν να πείσουν τον εαυτό τους ότι δεν συμβαίνει τίποτα και ότι το παιδί τους είναι φυσιολογικό (Νότας, 2012).
  4. Εξιδανίκευση του προβλήματος (του τραύματος). Πρόκειται για έναν άλλο τρόπο, λιγότερο συχνό από τους προηγούμενους, με τον οποίο οι γονείς επιχειρούν να αντιμετωπίσουν την τραυματική τους κατάσταση. Με αυτόν τον μηχανισμό άμυνας, οι γονείς προσπαθούν να ερμηνεύσουν ορθολογικά την κατάσταση, δίνοντας μία υπεραισιόδοξη διάσταση στο όλο θέμα (Κρουσταλλάκης, 2003).

Τα παραπάνω συναισθήματα μπορούν να αναλυθούν στο ευρύτερο πλαίσιο των σταδίων προσαρμογής της οικογένειας, ώστε να υπάρξει και η δυνατότητα παροχής στήριξης στους γονείς.

      Η αξιολόγηση των αναγκών και των προβλημάτων της οικογένειας του παιδιού με αυτισμό, είναι βέβαια απαραίτητη και αναπόσπαστη από τη θεραπευτική παρέμβαση, αλλά αποκτά νόημα μόνο εφόσον συνοδεύεται από την ενημέρωση, τη στήριξη και τη συμβουλευτική που χρειάζεται η οικογένεια ενός παιδιού με χρόνια διαταραχή. Στην περίπτωση του αυτισμού, ο ρόλος του ειδικού είναι ιδιαίτερα δύσκολος, διότι καλείται να εξηγήσει διαταραχές των οποίων τα ακριβή αίτια δεν είναι γνωστά και δεν μπορεί να προδιαγράψει τη θεραπευτική πορεία και εξέλιξη του παιδιού κατά το ξεκίνημα της θεραπευτικής παρέμβασης (Γενά, 2002)

Διαβάστηκε 6585 φορές Τελευταία τροποποίηση στις Τετάρτη, 29 Μαΐου 2013 16:22
Κατερίνα Κωνσταντίνου

Η Κατερίνα Κωνσταντίνου είναι απόφοιτη του προγράμματος Ψυχολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών με μεταπτυχιακές σπουδές (Msc) στη Βασική και Εφαρμοσμένη Γνωσιακή Επιστήμη, με κατεύθυνση την εφαρμοσμένη Γνωσιακή Επιστήμη (Διαπανεπιστημιακό Μεταπτυχιακό του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών) και εξειδίκευση στις Αναπτυξιαικές Διαταραχές παιδιών και εφήβων.

Βρίσκεστε εδώ: Home ΑΡΘΡΑ Συναισθήματα γονέων ενός παιδιού με αυτισμό/διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή